بیماری اِم اِس

ازن تراپی و بیماری ام اس

مالتيپل اسكلروزيس (MS) يك بيماري خود ايمني پيشرونده و مزمن سيستم اعصاب مركزي بوده و با از بين رفتن غلاف ميلين سلولهاي عصبي همراه است. این بیماری عمدتاً در بالغین جوان و به طور شایعتر در زنان بروز می کند (1). در بیماری مولتیپل اسکلروزیس به دلایل نامشخصی سیستم ایمنی بر علیه برخی از اجزاء پروتئینی سلو ل های عصبی از جمله میلین تحریک شده و با حمله به بافت منجر به ایجاد نوعی التهاب می شود که باعث ضایعات مغزی می گردد( 2). پاتولوژی عمده بیماری، وجود مناطق فاقد میلین در اعصاب است که سبب اختلال عملکردی مرتبط در بیماران می شود. از نظر بالینی بیماری ابتدا با علایم اولیه گذرا مانند تاری دید، اختلال تعادل، گزگز و کرختی اندامها ظاهر می شود و براساس سیر بیماری به صورت عودکننده و یا پیشرونده ادامه می یابد. در صورت درگیری ساقه مغز علائمی مانند سرگیجه و کاهش شنوایی، اختلال حسی و نهایتاً اختلالات حرکتی ایجاد می شود (3). علاوه بر التهاب، استرس اکسیداتیو نیز که با تولید رادیکال های آزاد اکسیژن و نیتروژن همراه است به شدت با پاتوژنز بیماری رابطه دارد (5-4). تولید بیش از حد رادیکال های اکسیژن باعث آسیب به اجزای سلولی ضروری در بافت عصبی از جمله چربی ها، پروتئین ها و اسیدهای نوکلئیک می شود (6). بطوریکه سطوح بالاي محصولات حاصل از استرس اکسیداتیو شامل پراکسيدهای چربي و کاهش آنتي اکسيدانها در خون و مايع مغزي نخاعي بيماران مشاهده شده است (8-7). ازن هر دو نوع روندهای آسیب زای التهابی و اکسیداتیو را در بیماری MS کنترل می کند. تعامل ازن با اجزای سرم و سلول منجر به تشکیل پراکسیدهای ازن می شود که به عنوان پیام رسان دوم به بازسازی مسیرهای تخریبی ناشی از استرس اکسیداتیو می پردازند(10-9). چنین بازسازی بوسیله ازن، نوعی ترمیم محسوب می شود که به کاهش علایم بیماران منجر می شود. به عنوان مثال بسیاری از بیمارانی که یک هفته از آخرین دوز ازن آنها گذشته کاهش چشمگیری را در مورد درد نوروپاتیک خود بخصوص در پاها و بازوها ابراز می دارند. تاثیرات مثبت ازن از طریق کنترل فرآیندهای التهابی نیز صورت می گیرد. به عنوان مثال یک مطالعه، سطح پلاسمايی مهمترین سیتوکین های التهابی در پاسخ ایمنی شامل TNFα، IL-1β و مهمترین سیتوکین ضدالتهابی یعنی IL-10 را در بيماران MS قبل و بعد از درمان با ازن اندازه گيري کرد. پس از درمان با ازن، سطوح سرمی سیتوكین های TNFα و IL-1β به طور معنی داری كاهش (P<0.05) و در عین حال افزایش قابل توجهی در میزان (P<0.05) IL-10 مشاهده شد(12). در مطالعه ای پیرامون اثرات تعدیل کنندگی ازن بر سیستم ایمنی که در سال 2001 منتشر شد، اطلاعات مربوط به 13 بیمار که از بیماری دمیلینه شدن نورون ها و بیماری اتوایمیون رنج می بردند ارزیابی گردید (ده بیمار مبتلا به MS و سه بیمار مبتلا به آرتریت روماتوئید). این بیماران در فواصل معین و طی 6 سال تحت درمان اتوهموتراپی با ازن قرار گرفتند. بررسی یافته های بدست آمده نشان داد که میزان سلول های T کمکی CD4+ در این مدت پایدار بوده و افزایشی در میزان فاکتورهای مرتبط با سلول های T فعال دیده نشد (13). از آنجا که این سلول ها نقش مهمی در فرآیندهای التهابی خودایمن در بیماری MS بازی می کنند یافته های این مطالعه بدین معناست که ازن توانسته پاسخ های اتوایمیون را در این بیماران کنترل کند.

شاید ازن سطح اکسیژن مغز را نیز طی MS افزایش داده و از این طریق هم کمک کننده باشد. یک مطالعه معتقد است مرتبط ترین اثر متابولیکی ازن بر بیماری MS، افزایش قابل توجه سیتوکروم c اکسیداز در مدت حدود یک ساعت پس از پایان تزریق ازن می باشد. در این مطالعه که توسط Molinari و همکارانش در سال 2014 انجام شد 54 بیمار (شامل 32 نفر با اختلالات نورولوژیک و22 نفر گروه کنترل) قبل، در طول درمان و پس از درمان با ازن تراپی مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که غلظت هموگلوبین اکسیژنه پس از تزریق مجدد خون ازنه افزایش یافت و میزان آن به مدت یک و نیم ساعت درسطوح بالاتری نسبت به ابتدا باقی ماند. همچنین میزان هموگلوبین داکسیژنه حین درمان کاهش پیدا کرد و غلظت سیتوکروم c اکسیداز حدود یک ساعت پس از تزریق مجدد خون افزایش یافت. هیچگونه تغییرات چشمگیری در سرعت جریان خون دیده نشد(14). در مطالعه ای دیگر از همین محقق درسال2016، نشان داده شد که ازن تراپی متابولیسم مغز را افزایش می دهد و کمبود سطح فعالیت را که در بیماران مبتلا به MS آشکار است، بهبود می بخشد (15). در سال 2004 طی مطالعه دیگری این نتیجه به دست آمد که تکرار ازن هموتراپی سرعت جریان سیستولیک خون مغزی را حدود 15% پس از یک هفته افزایش می دهد (3بار درمان در طول هفته) (16).

بر این اساس ازن برای تغییرات پاتوفیزیولوژیک و علائم در بیماران مبتلا به MS یک درمان مکمل معتبر محسوب شده و می تواند بهبودی قابل توجهی را در کیفیت زندگی بیماران سبب شود. این درحالی است که اساساً ایمونوتراپی با ازن هیچگونه عوارض جانبی ندارد.

باتوجه به اهمیت و شیوع نسبتاً بالای بیماری MS و تاثیر عمده ی آن بر کیفیت و ادامه حیات بیماران مبتلا، مرکز ایمونوتراپی بیمارستان آیت الله یثربی کاشان ازن تراپی را بعنوان یک درمان موثر (و البته مکمل و نه جایگزین) بر روند بهبود این بیماری مورد استفاده قرار داده است. امید است نتایج این اقدام بتواند علاوه بر افزایش کیفیت زندگی و کاهش درد و رنج مبتلایان به این بیماری، تاحدودی از هدر رفت انرژی و هزینه های اضافی برای کنترل آن در سطح جامعه جلوگیری کند.

-----------------------------------------------------

:References

1-Ortiz GG, Pacheco-Moisés FP, Bitzer-Quintero OK, et al. Immunology and Oxidative Stress in Multiple Sclerosis: Clinical and Basic Approach. Clin Dev Immunol. (2013).: 708659. Review.

2-Mesliniene S, Ramrattan L, Giddings S, et al. Role of vitamin D in the onset, progression, and severity of multiple sclerosis. Endocr Pract. (2013). 19(1):129-36.

3-Mesliniene S, Ramrattan L, Giddings S, et al. Role of vitamin D in the onset, progression, and severity of multiple sclerosis. Endocr Pract. (2013). 19(1):129-36.

4-Noorbakhsh, F., Ellestad, K.K., Maingat, et al. Impaired neurosteroid synthesis in multiple sclerosis. Brain 134, (2011).  2703–2721

5- Lutskii, M.A., Esaulenko, I.E. Oxidant stress in the pathogenesis of multiple sclerosis. Neurosci. Behav. Physio. (2007). 209–213.

6- Pentón-Rol, G., Martínez-Sánchez, G., Cervantes-Llanos, et al. C-Phycocyanin ameliorates experimental autoimmune encephalomyelitis and induces regulatory T cells. Int. Immunopharmacol. (2011). 11, 29–38.

7-Gilgun-Sherki, Y., Melamed, E., Offen, D. The role of oxidative stress in the pathogenesis of multiple sclerosis: the need for effective antioxidant therapy. J. Neurol. (2004) 251, 261–268.

8-Greco, A., Minghetti, L., Sette, G., et al.Cerebrospinal fluid isoprostane shows oxidative stress in patients with multiple sclerosis. Neurology 53, (1999). 1876–1879.

9-Ferretti, G., Bacchetti, T., Principi, F., et al. Increased levels of lipid hydroperoxides in plasma of patients with multiple sclerosis: a relationship with paraoxonase activity.Mult. Scler.(2005). 11, 677–682.

10-Sagai, M., Bocci, V. Mechanisms of action involved in ozone therapy: is healing induced via a mild oxidative stress? Med. Gas. Res. (2011). 1, 1–18.

11-Re, L., Martínez-Sánchez, G., Bordicchia, et al. Is ozone pre-conditioning effect linked to Nrf2/EpRE activation pathway in vivo? A preliminary result. Eur. J. Pharmacol.( 2014). 742, 158–162.

12-Livan Delgado-Rochea, Mario Riera-Romoa, Fernando Mestab, et al. Medical ozone promotes Nrf2 phosphorylation reducing oxidative stress and pro-inflammatory cytokines in multiple sclerosis patients.Europen journal of pharmacology.(2017). 811,148-154

13-Simonetti V, Liboni W, Biancotti P, Grillo A. La malattia ischemica periferica. Manusia F Tip Aurelia 2001.

14-Molinari F, Simonetti V, Franzini M, Pandolfi S, Vaiano F, Valdenassi L, Liboni W. ozone autohemotherapy induces long-term cerebral metabolic changes in multiple sclerosis patient. international journal of immunopathology and pharmacology.vol. 27, no. 3, 379-89 (2014).

15-Clavo B, Catala L, Perez JL, Rodriguez V, Robaina F. Ozone therapy on cerebral blood flow: a preliminary report. Evid Based Complement Alternat Med 2004; 1(3):315-19.

16-Molinari F, Rimini D, Liboni W, et al. Cerebrovascular pattern improved by ozone autohemotherapy: an entropy-based study on multiple sclerosis patients. Med Biol Eng Comput (2016).

----------------------------------------------

نویسنده: دکتر محمد حسین پورحنیفه، نادر مزروعی آرانی